eu flag99
Europejski Fundusz Rolny na rzecz
Rozwoju Obszarów Wiejskich
Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie”
Strona internetowa współfinansowana jest ze środków Unii Europejskiej w ramach działania
„Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy LEADER”
Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Cel operacji: wspieranie lokalnego rozwoju na obszarach wiejskich
Przewidywane wyniki operacji: Realizacja Planu włączenia społeczności, w szczególności przygotowania LSR
prow

Stowarzyszenie

OPIS OBSZARU PLANOWANEGO DO OBJĘCIA LSR, W TYM OPIS SPÓJNOŚCI TEGO OBSZARU – STOWARZYSZENIE - LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA „ŻYWIECKI RAJ”

Obszar LGD „Żywiecki Raj” położony jest bezpośrednio przy granicy Polski, w południowej części Województwa Śląskiego. W skład LGD „Żywiecki Raj” wchodzi 14 gmin powiatu żywieckiego, tj. Czernichów, Gilowice, Jeleśnia, Koszarawa, Lipowa, Łękawica, Łodygowice, Milówka, Radziechowy-Wieprz, Rajcza, Ślemień, Świnna, Ujsoły, Węgierska Górka. Powierzchnia łączna gmin tworzących LGD wynosi 989 km².
Liczba mieszkańców wszystkich 14 gmin należących do LGD na dzień 31 grudnia 2013r. wynosiła 121 025 mieszkańców.

MAPA 1 -   GMINY TWORZĄCE OBSZAR DZIAŁANIA LGD „ŻYWIECKI RAJ”

mapa 1

TABELA 1 OBSZAR LGD „ŻYWIECKI RAJ” – SOŁECTWA, POWIERZCHNIA I LICZBA MIESZKAŃCÓW.

tabela 1

Opracowanie własne na podstawie danych GUS BDL z dn. 2.02.2015 r.

Mapa 2 Lokalna Grupa Działania „Żywiecki Raj” na tle Polski       

mapa 2

Mapa 3 Lokalna Grupa Działania „Żywiecki Raj” na tle województwa śląskiego

mapa 3

Obszar LGD „Żywiecki Raj” jako region jest jednolity kulturowo, choć rozległy terytorialnie. Obszar jest spójny pod względem podobnych zasobów jak i problemów. Teren działania LGD „Żywiecki Raj” charakteryzuje się silną integracją kulturalną i społeczną, występuje na tym obszarze rozwinięty tzw. „patriotyzm lokalny”, polegający na przywiązaniu mieszkańców do tradycji, do ziemi, do kultury, gwary i występujących na tym terenie odrębności społeczno-gospodarczych.

Na żadnym innym obszarze Polski nie występuje podobna gwara, podobne stroje, architektura, imprezy promujące region i jego walory, podobne produkty lokalne czy podobne walory turystyczne.

Oprócz spójności terytorialnej, kulturowej i historycznej obszaru LGD występuje spójność klimatyczna obszaru, spójność zasobów przyrody, zasobów wodnych, bogactw naturalnych regionu. Cały obszar charakteryzują podobne uwarunkowania turystyczne, ochrony środowiska, przestrzenne i komunikacyjne, a także uwarunkowania prowadzenia działalności rolniczej i gospodarczej na obszarach NATURA 2000. DO tego dochodzą uwarunkowania społeczno-gospodarcze oraz te związane z przedsiębiorczością obszaru.

Obszar działania Lokalnej Grupy Działania charakteryzuje klimat właściwy strefie górskiej. Gminy, wchodzące w skład LGD „Żywiecki Raj” są położone w obrębie pasm Beskidów: Małego, Makowskiego, Śląskiego i Żywieckiego i zaliczane są do grupy rejonów o dużych walorach rekreacyjnych i turystycznych. Największą rzeką Beskidu Żywieckiego, która wytycza jednocześnie jego zachodnią granicę, jest Soła. Jej największym dopływem w gminach jest Koszarawa. Od Żywca wody Soły szeroko rozlewają się, tworząc jednocześnie sztuczny zbiornik retencyjny – Jezioro Żywieckie, stanowiący pierwszy i największy element tzw. „kaskady rzeki Soły”, w skład którego wchodzą również Jezioro Międzybrodzkie i Jezioro Czanieckie.

Obszar działania Lokalnej Grupy Działania jest bardzo bogaty pod względem zasobów
i bogactwa tradycji oraz kultury. Różnorodne tradycje kulturowe Beskidu Małego, Makowskiego, Śląskiego i Żywieckiego podtrzymują i pomnażają twórcy ludowi oraz przekazując zarazem te umiejętności z pokolenie na pokolenie. W Beskidach żyje wielu utalentowanych rzeźbiarzy, malarzy, kwiaciarek, a także wytwórców zabawek drewnianych, instrumentów ludowych i rekwizytów obrzędowych. Beskid Żywiecki należy do tych regionów w Polsce, w których tradycyjne rękodzieło ludowe jest pielęgnowane i ciągle rozwijane.

Mieszkańcy posiadają również swoje specyficzne ubiory. Stroje górali żywieckich zawierają elementy typowe dla strojów górali polskich. Region cechują również typowe zwyczaje góralskie, które ogniskują się wokół świąt kościelnych, a szczególnie wokół Bożego Narodzenia i Nowego Roku, oraz wokół typowo pasterskich elementów kalendarza jak redyk wiosenny i jesienny. Charakterystyczne elementy tych obchodów to oczywiście muzyka i tańce, których charakterystycznymi elementami są popisy zręczności, skoki i inne popisy akrobatyczne.

Folklor Żywiecczyzny zawiera także rdzenne elementy wywodzące się z połączenia kultury miejskiej z wiejską. Stałym składnikiem takiego połączenia są zwyczaje związane z Świętami Bożego Narodzenia obchodzonymi w góralszczyźnie niezwykle okazale oraz kolędowaniem. Do dzisiaj na wsiach żywieckich żywe są obrzędy kolędowania całych grup kolędniczych, w których obecne są typowo jasełkowe postacie śmierci, diabła, turonia, pastuszków i trzech króli.

Żywiecki Raj posiada bardzo bogatą i ciekawą historię, która ukształtowała obecne społeczeństwo i gospodarkę. Wpłynęła również na kulturę i tradycję. Obszar działania LGD zamieszkuje grupa etniczna, cechująca się odrębnością kulturową i własną gwarę. Obszar posiada również charakterystyczne budownictwo drewniane, które zachowało się w niektórych wsiach, za to typowa zabudowa małomiasteczkowa została zniszczona podczas II wojny światowej.

Bogactwem Żywieckiego Raju jest kuchnia regionalna. Stylowe karczmy i restauracje zapraszają turystów, oferując smaczne, regionalne potrawy. Kuchnia górali beskidzkich to przede wszystkim kita, golonka duszona w piwie, kwaśnica, tak osławiona przez braci Golców. Tutejsi górale swoją kuchnię oparli na owocach lasu, mięsie i skąpych, z powodu niekorzystnych warunków, płodach ziemi. Wytwory kulinarne tej grupy etnicznej stają się coraz bardziej rozpoznawalnym produktem lokalnym. Wykorzystując to zjawisko na Żywiecczyźnie powstaje coraz więcej karczm, restauracji, zajazdów oferujących smakołyki kuchni regionalnej. Produkty regionalne Żywiecczyzny to nie tylko potrawy kuchni regionalnej, ale również takie produkty lokalne jak: rzeźbiarstwo połączone z malarstwem, malarstwo na płótnie, wyroby bibułkarstwa ludowego, koronkarstwo jak i regionalne zespoły muzyczne, które popularyzują wartości kultury regionu, poprzez prezentację obrzędów, strojów, pieśni i tańca.

Spójność obszaru Żywieckiego Raju to nie tylko spójność kulturowa, ale również gospodarcza. Badany obszar dzięki posiadaniu wielu walorów turystycznych jest ukierunkowany przede wszystkim na turystykę. Do czynienia mamy również z rolnictwem. Tereny nie są jednak sprzyjające dla upraw, ze względu na górzysty charakter i jakość gleb. Dodatkowo wiele obszarów jest zalesionych, przez co utrudnia to uprawę i wpływa na niższe nasłonecznienie terenów.

Jednym z dominujących elementów gospodarki jest turystyka, w tym również rozwinięta agroturystyka. Jednak odróżnieniu do wielu regionów, turystyka ta jest tutaj ukierunkowana na aktywne spędzanie czasu. Niestety posiadana infrastruktura jest przestarzała i niedoinwestowana. Kolejnym elementem gospodarczym spajającym ten obszar jest dominujący przemysł drzewny, w szczególności przetwórstwo drzewa (bardzo duża ilość tartaków). Rozwija się również kultura ludowa związana z drzewem (budownictwo oraz rzeźbiarstwo).

Taka struktura gospodarki znacznie różnicuje region Żywieckiego Raju, odróżnia go od sąsiednich obszarów a przede wszystkim wpływa na silną spójność tak społeczną jak i gospodarczą.

Na uzasadnienie wyboru obszaru LSR wpływa również wiele imprez organizowanych wspólnie oraz współorganizowanych przez wiele podmiotów należących do Lokalnej Grupy Działania. Jako zaczątki współpracy tej grupy, które wpłynęły na wybór obszaru działania należy wymienić takie imprezy kulturalne jak:

  • Festiwal Folkloru Górali Polskich i Międzynarodowe Spotkania Folklorystyczne
  • Tygodnie Kultury Beskidzkiej
  • Międzynarodowy Przegląd Instrumentalistów Ludowych
  • Międzynarodowe Warsztaty Rzemiosła Ludowego i Folkloru
  • Powiatowy Przegląd Orkiestr Dętych
  • Powiatowy Przegląd Potraw Regionalnych „Próbowacka Jadła Beskidzkiego” - którego celem jest propagowanie dań regionalnych typowych dla Żywiecczyzny oraz możliwość ich wykorzystania we współczesnej kuchni.

Wszystkie te działania również wskazują na silną integrację obszaru i społeczności lokalnej oraz wskazują na dobrą przyszłą współpracę tych środowisk.